تبلیغات
الکترونیک و کامپیوتر - مطالب خرداد 1395

اخبار، سرگرمی، نرم افزار

اگر می‌خواهید از مهارت خود در ویندوز استفاده کنید و آن را به رخ بقیه بکشید، و بخواهید بدون نیاز به نرم افزار فرمت گروهی از فایل ها را تغییر دهید می‌توانید از این ترفند منحصر به فرد در بهترین های ترفند استفاده کنید.
به گزارش مجله شبانه باشگاه خبرنگاران؛ همان‌طور که می‌دانید فایل‌ها در فرمت‌های مختلفی ذخیره و قابل استفاده‌اند. به‌عنوان مثال فایل‌های صوتی دارای فرمت‌هایی همچونMp3، WMA ، OGG، AAC و WAV بوده و فایل‌های ویدئویی در فرمت‌های مختلفی اعم از AVI، MKV، MP4، VOB و... وجود دارند. گاهی اوقات هنگام تغییر نام این فایل‌ها ممکن است بخواهید فرمت آنها را نیز تغییر دهید. 

به‌ عنوان مثال شاید بخواهید برای عدم دسترسی آسان به مجموعه‌ای از فایل‌های  PDF، فرمت آنها را به AVI تغییر دهید تا کسی قادر به بازکردن فایل‌های شما نباشد‌؛ چرا که تشخیص این که فرمت اصلی فایل چه بوده است کار ساده‌ای نیست. تغییر فرمت چند فایل کار چندان سختی نیست اما اگر تعداد فایل هایتان 2 یا سه رقمی باشد این کار به صورت دستی چندان ساده و عقلانی نیست! 

البته نرم‌افزارهای مختلفی وجود دارد که امکان تغییر نام و فرمت به‌صورت گروهی را در اختیار شما قرار می‌دهد. اما اگر می‌خواهید از مهارت خود در ویندوز استفاده کنید و آن را به رخ بقیه بکشید، و بخواهید بدون نیاز به نرم افزار فرمت گروهی از فایل ها را تغییر دهید می‌توانید از این ترفند منحصر به فرد در بهترین های ترفند استفاده کنید تا تمام فایل‌های موجود در یک پوشه را براحتی به فرمت دلخواه خود تغییر دهید.

برای این کار:

1 ـ ابتدا صفحه ویندوز اکسپلورر (یک صفحه همچون My Computer) را باز کرده و از منوی Tools به Folder Options مراجعه کنید.

2 ـ تب View را انتخاب کرده و علامت چک‌مارک کنار عبارت Hide extensions for known file types را غیرفعال کنید.

3 ـ حالا به پوشه موردنظرتان (ترفند۲۲۰) که قصد تغییر فرمت فایل‌های داخل آن را دارید بروید و با کلیک راست ماوس در بخشی خالی از صفحه روی گزینه New و سپس گزینه New Text Document کلیک کنید.

4 ـ فایل متنی ایجاد شده را باز کرده و دستور زیر را در آن بنویسید:

REN *.jpg *.png

توجه: در این دستور ما قصد داریم تمام فایل‌هایی را که به فرمت jpg هستند به png تبدیل کنیم. پس همان‌طور که مشاهده می‌کنید هنگام واردکردن دستور ‌باید ابتدا فرمت اولیه سپس فرمت موردنظر را وارد کنید.

5 ـ پس از تایپ عبارت مورد نظر در فایل متنی، از منوی file گزینه Save as را انتخاب کرده و در پنجره به‌نمایش درآمده، از بخش Save as type  گزینه All Files را انتخاب کنید. در نهایت در قسمت File Name نام موردنظرتان را با وارد کردن پسوند cmd . وارد کنید. (به‌عنوان مثال نام rename.cmd )

6 ـ هر زمان که فایل ایجاد شده در مرحله 5 را اجرا کنید، تمام فایل‌های هم‌مکان با این فایل از فرمت jpg به png تغییر خواهند یافت.

   


هشتگ چیست و چگونه از آن استفاده کنیم؟

پنجشنبه 20 خرداد 1395 نویسنده: |

به گزارش اورژانس IT باشگاه خبرنگاران، بنابر تعریف های ارائه شده هشتگ # یک نماد پیشوندی و یکی از تگ های ابرداده است. اگربخواهیم هشتگ را به زبان ساده تر تعریف کنیم، برچسبی است که برای دسته بندی و به اشتراک گذاری پست ها و نظرات درباره موضوعی خاص در سطح جهانی و فراتر از حلقه و فهرست دوستان بکار می رود.
برای مثال پس از صحبت های جنجال برانگیز بنیامین نتانیاهو درباره ممنوعیت پوشیدن شلوار جین در ایران، کابران برای رساندن صدای اعتراض خود به جامعه جهانی عکس های خود با شلوار جین را در شبکه های اجتماعی پست کرده و از کلمه کلیدی#jeans استفاده کردند. حال شما با کلیک بر روی این هشتگ می توانید همه پست های ارسال شده در خصوص این موضوع از کاربران سراسر جهان را به سادگی و بدون اتلاف وقت مشاهده کنید.
هشتگ ابزاری برای دسته‌بندی چنین پیام‌هایی فراهم می‌کند، تا افراد بتوانند آن هشتگ را جستجو کنند و مجموعه‌ای از پیام‌هایی را که شامل آن هستند به دست آورند. عموماً کلیدی‌ترین کلمه‌ مربوط به آن موضوع را با علامت هشتگ همراه کنند. این همراه کردن با استفاده از علامت # قبل از کلمه مورد نظر، انجام می‌شود. در نامگذاری هشتگ می‌توانید از حروف، اعداد و علایم مجاز استفاده کنید اما علامت‌هایی مانند $ یا % غیرمجاز می‌باشند و به شما اجازه نامگذاری نمی‌دهند.
هشتگ اولین بار به وسیله توئیتر ایجاد شد و پس از آن توسط بسیاری از شبکه های اجتماعی از جمله گوگل پلاس، فیسبوک، فیلکر، اینستاگرام، فرندفید، یوتیوب و پینترست مورد استفاده قرار گرفت. 
به طور کلی می توان مزایای هشتگ را اینگونه برشمرد:
  • مطالب گذاشته شده در هشتگ را همه می‌توانند مطالعه کنند و دیگر نیازی نیست هر شخصی مطلب را جداگانه به اشتراک بگذارد.
  • با مراجعه به هشتگ، نیازی به جستجوی موضوعتان نیست، می‌توانید مطالب گوناگون را مطالعه کنید.
  • همچنین در جستجوی گوگل می‌توانید هشتگ مورد نظر را نوشته و مطالب مربوطه را مطالعه کنید.
شما می توانید در سایت های hashtags.org و wthashtag.com هشتگ های رایج و پربیننده را مشاهده کرده و اطلاعات بیشتری درخصوص معنی و چگونگی استفاده از آنها کسب کنید.

   


انواع بلندگو

پنجشنبه 20 خرداد 1395 نویسنده: |

الف) بلندگوی ووفر (Woofer):

دهانه ی این بلندگو معمولاً پهن است و برای پخش فرکانس های پایین (15Hz تا (10KHzمناسب می باشد که به طول موج متناظر با این فرکانس، امواج بلند می گویند. شکل زیر را ببینید. به فرکانس های پایین، باس (Bass) می گویند. هرچه توان این بلندگو بیشتر شود،  اندازه ی دهانه ی آن نیز پهن تر و بزرگتر می شود مثلاً در ضبط صوت معمولاً بلندگویی که خیلی بزرگ است، بلندگوی ووفر است.

 

ب) بلندگوی مید رنج (Mid-Range):

این نوع بلندگو برای پخش فرکانس های متوسط (از 250Hz تا 16KHz که طول موج متناظر با این فرکانس، امواج متوسط می گویند) ایده آل می باشند. بیشتر بلندگوهای موجود در بازار از این نوع می باشند. شکل زیر را بینید:

 

پ) بلندگوی توویتر (Tweeter):

این نوع بلندگو دهانه ی کوچک و کاغذ غیر قابل انعطاف دارد و برای پخش فرکانس های بالا (از 16KHzبه بالا که به طول موج این فرکانس امواج بلند می گویند) مناسب می باشد و به فرکانس های بالا تریبل (Teribble) می گویند. هرچه توان این بلندگو بیشتر شود، اندازه اش چندان بزرگ نمی شود. معمولاً بلندگوی کوچک در ضبط صوت توویتر است. در زیر یک بلندگوی توویتر در کنار نمونه ی باز شده ی آن را مشاهده می کنید.

 

چگونه یک بلندگوی Hi-Fi درست کنیم؟اگر مانند شکل زیر یک بلندگوی توویتر را از طریق یک یا دو خازن الکترولیتی به یک بلندگوی ووفر وصل کنیم، یک بلندگوی مرکب Hi-Fiخواهیم داشت که صداهای باس و تریبل را با کیفیت عالی پخش می کند. با دو خازن 10µF می توان فیلتر مناسبی برای فرکانس های زیر بدست آورد. شکل زیر راببینید.

 

   


مدار مجتمع چیست؟

پنجشنبه 20 خرداد 1395 نویسنده: |

قطعه ای است که از مجموعه زیادی از مقاومتها ،خازنها و دیود ها و ترانزیستور ها تشکیل شده است . این قطعه الکترونیکی کاربرد بسیار وسیعی دارد و نمی توان در چند جمله آن را شرح داد. IC یکی از مهم ترین و پر کاربرد ترین قطعات مدار می باشد. در شکل زیر چند آی سی مشاهده می کنید:

 

روش ساخت ترانزیستورهای مسطح (igfet ها) برای ساخت مدار مجتمع بسیار مناسب است. بیشتر مدارهای مجتمع در پوشش های مستطیل شکلی قرار دارند که پایه های آنها در امتداد دو طرف آن با فاصله ی 2.54 میلی متر قرار می گیرند (بسته دو ردیفه)(شکل زیر را ببینید)، این فاصله گذاری با فواصل خطوط مسی روی مدارهای چاپی که مدارهای مجتمع به آن لحیم می شوند مطابقت دارد.

کوشش برای ساخت مدارهای مجتمع از سال 1950 آغاز شد، امّا تا سال 1960 که فرآیند مسطح معرفی شد، این کوشش ها به نتیجه ی عملی نرسید. اوّلین مدارهای مجتمع مدارهای منطقی (RTL,TTL,ECLو...) بودند که از تعداد زیادی ترانزیستور دو قطبی و مقاومت تشکیل می شدند. تعداد اجزای هر تراشه کمتر از 100 بود، این تعداد به نام مجتمع سازی در مقیاس کوچک (SSI=Small-Scale integration) نامیده شدند. ترانزیستورهای MOS که در سال 1966 ساخته شدند، در فرآیند ساخت به انتشار کمتری نیاز داشتند و روی تراشه سطح کمتری را اشغال می کردند، امّا سرعت عملکرد آنها کندتر از ترانزیستورهای دو قطبی بود. با استفاده از تکنیک MOS امکان افزایش تعداد اجزا تا چند صد عدد در هر تراشه به وجود آمد که مجتمع سازی در مقیاس متوسط (MSI=Medium-Scale Integration) نامیده شد. صنایع کامپیوتر هنوز به تعداد اجزای بیشتری در واحد سطح نیاز داشتند و در سال 1969 مدار مجتمعی شامل بیش از 10000 ترانزیستور MOSساخته شد که این پیشرفت مجتمع سازی در مقیاس بزرگ (LSI=Large-Scale Integration) نامیده شد. تا سال 1975 تعداد اجزا در واحد سطح به 100000 عنصر در هر تراشه رسید. از سال 1980 امکان کوچک سازی بیشتری فراهم شد و چگالی اجزاء به نیم میلیون جزء در هر تراشه رسید که مجتمع سازی در مقیاس بسیار بزرگ(VLSI=Very-Large-Scale Integration) نامیده شد. امروزه مدارهای مجتمع مثلاً در CPU یک کامپیوتر به حدود 6 میلیارد و 800 میلیون ترانزیستور می رسد و هر روزه فشرده سازی پیشرفت بیشتری می کند. مدارهای مجتمعی که فشرده سازی آنها در مقیاس SSI است قیمت پایینی دارند (در حدود 500 تومان) ولی هرچه فشرده سازی بیشتر شود، قیمت آن مدار مجتمع بیشتر می شود.

در این قسمت به معرفی اکثر وسایل الکترونیکی می پردازیم.

این وسایل عبارتند از:

1) بلندگو ها (Speakers)

2) لامپ ها

3) باتری ها (مثل باتری های خورشیدی)

4) مولتی متر (فرکانس متر و خازن سنج)

5) میکروفن ها

6) سلف و ترانس (ترانسفورمر و ترانسفورماتور)

7) منبع تغذیه

8) موتورهای الکتریکی

9) رله (Rellay)

10) اسیلسکوپ

11) کریستال

12) وسایل متفرقه (مانند: خنک کننده ها، پُل دیود، بیزر، هد ضبط، فیوز و...)

 

نکته: اتصال کوتاه یعنی وصل کردن دو شیء الکتریکی به هم. (مثلاً وصل کردن دو سر یک مقاومت ویا خازن به هم) و مدار باز یعنی جدا کردن دو شیء الکتریکی از هم. (مثلاً قطع کردن یک سیم به طوری که سیم دو قسمت شود)

   


ترانزیستور چیست؟

پنجشنبه 20 خرداد 1395 نویسنده: |

قطعه ی بسیار مهمی است که در بیشتر مدارها (مانند مدارهای صوتی ، تقویت کننده ها و ...) استفاده می شود و همچنین می توان به عنوان کلید از آن استفاده کرد. در شکل زیر تعدادی ترانزیستور مشاهده می کنید.

 

ترانزیستور در سال 1948 ساخته شد (توسط جان باردین، والتر براتین و ویلیام شاکلی) که نامش از ادغام دو کلمه ی Transfer(حمل و نقل) و ) Resistor مقاومت) گرفته شده است. در 23 سپتامبر 1947 جان باردین (John Braden)، والتر براتین (Walter Britain) و ویلیام شاکلی(William Shockley) برای اوّلین بار نشان دادند که قطعه ای نیم رسانا به نام ترانزیستور می تواند خاصیت تقویت کنندگی داشته باشد. البته این قطعه مشکلاتی هم داشت که قابل پیش بینی نبود. شاکلی به تحقیقات خود ادامه داد و در سال 1951 اوّلین ترانزیستور پیوندی قابل اطمینان خود را به جهان عرضه کرد و در سال 1956 هر سه نفر آنها به طور مشترک جایزه ی نوبل در فیزیک را به خاطر کشف خود گرفتند و در سال 1972 باردین موفّق شد دومین جایزه ی نوبل را به خاطر تحقیق بر روی ابر رسانایی دریافت کند. شاکلی در سال 1955 آزمایشگاه های بل را ترک کرد تا شرکت خود را در زمینه ی نیمه رساناها در نزدیکی خانه اش در پالتو آلتو راه اندازی کند، لذا شروع به استخدام افراد کرد. البته او در استخدام افراد بسیار سختگیر بود و تنها افراد جوان، پرشور و با استعداد را استخدام می کرد. شرکت در مسیر موفّقیت گام بر می داشت ولی اکثر کارکنان آن نمی توانستند رفتار نا متعارف شاکلی را در مورد پرداخت حقوق تحمّل کنند. دو سال بعد، هشت تن از زبده ترین کارمندان شاکلی شرکت وی را ترک کردند. این هشت تن که شاکلی آنها را هشت خائن می نامید، شرکتی به نام فیر چایلد (Fairchild) را تأسیس کردند که تنها چند ساختمان دورتر از آن شرکت بود. بنیان گذاران فیر چایلد بیش از پنجاه شرکت دیگر تأسیس کردند. یکی از بزرگترین آنها را رابرت نویس (Robert Nonce) و دو نفر از گروه هشت نفری فیر چایلد راه اندازی کردند. آنها نام این شرکت را اینتل (Intel مخفف Intelligence است) گذاشتند.


نکته: در تمام نقشه های شماتیک ترانزیستور را با نام Tr یا T و یا Q نمایش می دهند.

ترانزیستورها انواع مختلفی از نظر نوع و کارکرد دارند. از معمول ترین ترانزیستورها از نظر کارکرد می توان به ترانزیستور های قدرت، ترانزیستورهای صوتی، ترانزیستورهای دارلینگتون، ترانزیستورهای فرکانس متوسط، ترانزیستورهای بَی دَیرِکشنال (Bay Directional یا همان ترانزیستورهای دوجهتی)، ترانزیستورهای ولتاژ بالا، ترانزیستورهای سوئیچی (کلیدی) و بسیاری دیگر اشاره کرد.


نکته: ترانزیستورهای قدرت همانطور که از نامشان پیداست برای کار در جریانهای زیاد طراحی شده اند و به شدت داغ می شوند و برای جلوگیری از بیشتر داغ شدن آنها، آنها را روی خنک کننده (Heat sink های آلومینیومی که نمونه ی آنها را در داخل کامپیوتر و روی CPU می توانید مشاهده کنید) نصب می کنند. این ترنزیستورها بزرگ هستند و جریانی از 1 آمپر و گاهی تا 100 آمپر را از خود عبور می دهند.


سؤال: رادیاتور در ترانزیستور چیست؟

رادیاتور همان خنک کننده است که گرمای ترانزیستورهای قدرت را منتقل می کند. به خنک کننده هیت سینک (Heat Sink) می گویند. ترانزیستورهای قدرت معمولاً بدنه کاملاً فلزی و یا نیمه فلزی دارند تا بتوانند گرما را به خوبی منتقل کنند (به هیت سینک).


انواع ترانزیستورها از نظر نوع:

1) ترانزیستورهای تک قطبی:

این نوع ترانزیستورها از سه پایه ی امیتر (Emitter)، بیس 1 (Base 1) و بیس 2 تشکیل شده است که به آن ترانزیستور تک پیوندی یا دیود با بیس دوتایی می گویند. ترانزیستور 2N2646 نمونه ای از این ترانزیستورها است.


2) تراتزیستورهای دوقطبی (BJT=Bipolar Junction Transistor):

این نوع ترانزیستور ها از سه پایه به نام های: 1) امیتر (Emitter)، 2) کلکتور (Collector) و 3) بیس (Base) تشکیل شده اند که در نقشه های شماتیک پایه ی امیتر را با حرف E، پایه ی کلکتور را با حرف C و پایه ی بیس را با حرف B نشان می دهند. این ترانزیستور دارای دو نوع مثبت (PNP) و منفی (NPN) می باشد و نوع منفی آن را در نقشه های شماتیک با نماد  نمایش می دهند و نوع مثبت آن را با نماد  نمایش می دهند.


نکته: ترانزیستور BJTالمانی تمام کنترل شده می باشد به این صورت که با جریان بیس خاموش و روشن می شود و در ترانزیستور NPN اگر جریان مثبتی را توسط ولتاژ بیس مثبت به ترانزیستور اعمال کنیم، در این صورت از کلکتور به امیتر این ترانزیستور جریان زیادی می گذرد که مقدار آن به ضریب تقویت ترانزیستور (hFE یا همان ß) بستگی دارد؛ مثلاٌ اگر جریان 10µA را به بیس ترانزیستور NPN وارد کنیم، در صورتی که ضریب تقویت ترانزیستور 1000 باشد، از کلکتور به امیتر این ترانزیستور جریان زیادی به اندازه ی 1000 برابر جریان بیس (به اندازه ی hFEبرابر جریان بیس) جاری خواهد شد. اگر در ترانزیستور NPNجریان از بیس بکشیم، ترانزیستور خاموش می شود. در ترانزیستور PNP اگر جریان از بیس بکشیم (توسط اعمال ولتاژ منفی به پایه ی بیس)، از امیتر به کلکتور آن جریان زیادی به اندازه ی hFEبرابر جریان بیس جاری خواهد شد. ترانزیستور PNP عکس ترانزیستور NPN عمل می کند.


نکته: هنگام روشن شدن ترانزیستور می گوییم که ترانزیستور به حالت هدایت رفته است (یعنی از خود جریان عبور می دهد).


نکته: در ترانزیستور NPN، جریان بسیار کمی در حد چند میکرو آمپر از پایه ی امیتر (E) به سمت کلکتور (C) جاری می شود که مقدار آن به دما و ولتاژ ترانزیستور بستگی دارد که به این جریان، جریان اشباع معکوس می گویند.در ترانزیستور PNP نیز این جریان از پایه ی C به پایه ی E جاری می شود که به این جریان نیز جریان اشباع معکوس می گویند.


نکته: در داخل ترانزیستورهای دارلینگتون دو ترانزیستور BJT قرار دارد و این ترانزیستورها دو نوع NPN و PNP دارند که نوع PNP آن را با  نمایش داده و نوع NPN آن را با  نمایش می دهند.


3) ترانزیستور های اثر میدانی (FET=Field-Effect Transistor):

عملکرد این ترانزیستور با ترانزیستور BJTکاملاً متفاوت است

این ترانزیستور از دو نوع n-کانال و p-کانال تشکیل شده است.

بعضی از ترانزیستور های اثر میدانی (FET ها) دارای سه پایه و برخی دیگر دارای چهار پایه می باشند.


نکته: ترانزیستور های FET هم المانهای تمام کنترل شده می باشند به این صورت که روشن و خاموش شدن آنها به ولتاژ گیت-سورس (VGS) انجام می شود. در FET های n-کانال اگر ولتاژ گیت نسبت به سورس بیشتر شود(VGS>0)، ترانزیستور روشن می شود و در غیر این صورت ترانزیستور خاموش خواهد ماند و در FET p-کانال این قضیه برعکس می باشد.


در FET های سه پایه، این سه پایه عبارتند از:

1) گیت (Gate)، 2) درین (ِDrain) و 3) سورس (Source)

و پایه ی گیت را با حرف G، پایه ی درین را با حرف D و پایه ی سورس را با حرف S نشان می دهند.

نوع منفی FET های سه پایه منفی را با  نمایش داده و نوع مثبت آن را با  نمایش می دهند.

در FET های چهار پایه علاوه برسه پایه ی بالا یک پایه ی بیس نیز وجود دارد و آن را با حرف B نشان می دهند.

FET های چهار پایه نیز از دو نوع n-کانال و p-کانال تشکیل شده اند و دارای دو مد تهی و افزایشی می باشند که در مد تهی، نوع n را با  نمایش می دهند و نوع p را با  نمایش می دهند و در مد افزایشی نوع n را با  نمایش می دهند و نوع p را با  نمایش می دهند.


تشخیص پایه های ترانزیستور:

معمولاً در هر ترانزیستور ترتیب چیدمان پایه های ترانزیستور، در هر ترانزیستور فرق دارد و باید با توجّه به عکس های راهنما این پایه ها را از هم تشخیص داد. مثلاً ترانزیستور C1959 را در نظر می گیریم و ترتیب پایه های آن به صورت  می باشد. (برای تشخیص درست پایه های هر ترانزیستور به کتابهایی با نام کلی مشابهات ترانزیستورها مراجعه کنید. در این کتب ترتیب چیدمان پایه های ترانزستورها مشخص شده است).


نکته: ترانزیستور BJT سرعت قطع و وصل (خاموش و روشن شدن) کمتری نسبت به ترانزیستور FET دارد زیرا ترانزیستور BJT با جریان فرمان می گیرد (یعنی با جریان خاموش و روشن می شود) در حالی که ترانزیستور FET با ولتاژ خاموش و روشن می شود و چون BJT با جریان فرمان می گیرد، باعث ایجاد تلفات در ترانزیستور می گردد ولی در ترانزیستور FETتلفات نداریم.


نکته: عیب ترانزیستور FET این است که جریان عبوری از آن (جریان عبوری از درین-سورس) کم است بنابراین دانشمندان سعی کردند تا ترانزیستور دیگری بسازند که هم جریان عبوری آن مانند BJT زیاد باشد و هم سرعت قطع و وصل آن مانند FET زیاد باشد بنابراین IGBT که ترکیبی از BJT و FET می باشد و فناوری پیشرفته تری نسبت به BJT و FET دارد ساخته شد البته قیمت IGBT بسیار بیشتر از BJT می باشد (در حدود 3 برابر).


3) تریستور (Thyristor):

این قطعه از وصل شدن چهار نیمه هادی (دو نیمه هادی مثبت و دو نیمه هادی منفی) تشکیل شده است که دارای دو یا سه یا چهار پایه می باشد. کاربرد این قطعه در قطعات سوئیچینگ وکنترل توان است.


تریستور دو پایه: به این نوع از تریستور، تریستور بدون گیت یا تریستور دیود می گویند که ساده ترین نوع تریستور است که از دو پایه ی آند و کاتد تشکیل شده است تریستور دو پایه دوجهته را با  نمایش می دهند و تریستور دو پایه ی یک جهته را با  نمایش می دهند.


تریستور سه پایه (یا SCR سه پایه): این تریستور که به آن تریستور تریود می گویند از سه پایه به نام های آند، کاتد و گیت تشکیل شده است و اگر در پایه ی گیت پالسی با جریان 100mAو پنج ولت وجود داشته باشد، تریستور روشن می شود. تریستور می تواند جریان 250A را در ولتاژ 250V تحمّل کند و افت ولتاژ در دو سر تریستور در این حالت به حدود 2V می رسد.


نکته: اگر به گیت تریستور جریان ندهیم، برای روشن شدن تریستور می بایست ولتاژ را بسیار زیاد کنیم که در این صورت احتمال صدمه دیدن تریستور زیاد می شود.

 

تریستورهای جدید سه پایه می توانند جریانی در حدود 1000Aو ولتاژی در حدود2.5KV را تحمّل کنند و به همین دلیل در کنترل آسانسورها و... کاربرد دارند.

تریستور سه پایه را با  نمایش می دهند.


تریستور چهار پایه: 

این نوع تریستور دارای چهار پایه ی آند، کاتد، گیتn و گیتp می باشد و با اعمال سیگنال مثبت به گیتp یا سیگنال منفی به گیتn می توان تریستور را به حالت هدایت برد. خاصیت دیگر تریستور چهار پایه این است که با اعمال سیگنال منفی به گیتp یا اعمال سیگنال مثبت به گیتn می توان تریستور را به وضعیت خاموش برد. تریستور چهار پایه را سوئیچ کنترل شده ی سیلیکونی می گویند.

تریستور چهار پایه را با  نمایش می دهند.

 

نکته: اگر جریان زیادی به گیت تریستور اعمال کنیم، تریستور می سوزد.


نکته: تریستور المانی نیمه کنترل شده می باشد به این صورت که روشن شدن آن با جریان دادن به گیت انجام می شود ولی تریستور وقتی خاموش می شود که جریان عبوری از آن کمتر از جریان نگه دارنده (یعنی حداقل جریانی که لازم است از تریستور عبور کند تا تریستور روشن بماند) کمتر شود. جریان نگه دارنده در حد mA می باشد. تریستور چون با جریان فرمان می گیرد سرعت قطع و وصل آن کاهش می یابد.


4) ترایاک(Traic):

نوع پیشرفته تر تریستور، ترایاک می باشد یعنی ترایاک از خانواده ی تریستورها محسوب می شود. این قطعه نیز از سه پایه تشکیل شده است و می تواند ولتاژ را به صورت دو طرفه هدایت کند.

پایه ی اوّل ولتاژ اصلی آن MT1، پایه ی دوم ولتاژ اصلی آن MT2 و پایه ی گیت، سه پایه ی ترایاک هستند. چه ولتاژ اعمال شده به MT2 نسبت به MT1 مثبت باشد و چه منفی، می توان پالس های تحریک شده ی مثبت یا منفی را به گیت ترایاک نسبت به MT1 اعمال کرد. بنابراین ترایاک برای کنترل تمام موج ACمناسب بوده و ترایاک را نیز می توان مانند تریستور در مدارات AC به کار برد. ترایاک را با  نمایش می دهند.

   


دیود و انواع آن

پنجشنبه 20 خرداد 1395 نویسنده: |


نیمه هادی ها (Semiconductors):

قطعاتی هستند که از وسایل نیمه رسانا (مثل سیلیکون[Si]، ژرمانیوم[Ge] و...) ساخته شده اند. نیمه هادیها اصل انقلاب الکترونیک دیجیتال (رقمی) را تشکیل می دهند و انواع بسیار مختلفی دارند مانند: دیود، ترانزیستور، تریستور، ترایاک، دایاک و آی سی.


1)       دیود(Diode):

دیود: قطعه ای است که جریان برق را از یک طرف عبور میدهد(بعداْ می گوییم از یک طرف یعنی چه؟). دیود ها انواع مختلفی دارند مانند LED و غیره که ادامه به شرح آنها می پردازیم. (شکل زیر را ببینید).

 

نکته: قسمت بالای دیود ها در شکل بالا کاتد آنها را نشان می دهد (کاتد سر منفی دیود است که با یک خط در دیود مشخص می شود).

همان طور که درقبلا گفته شد، دیود جریان را یکسو می کند. دیود ها انواع گوناگونی دارند. دیود زنر، دیود سیلیکونی، دیود ژرمانیوم و فتو دیود، از انواع دیود هستند. فتودیودها (Photo Diode) که به آنها دیود نوری گفته می شود، وقتی نور به آنها بتابد، جریان را از خود عبور می دهند.


معرفی (Light Emission Diod) LED

LED ها نیز نوعی دیود هستند که به آنها دیود نورانی می گویند و از از خود نور تولید می کنند (نورهای مادون قرمز، قرمز، نارنجی، زرد، سبز، آبی، بنفش، سفید و ماورای بنفش از جمله نور های تولید شده LEDهستند).. در شکل زیر چند عددLED مشاهده میکنید:

 

لازم به ذکر است که حداکثر جریان قابل تحمل LED ،50mA است (اگر جریان LED را زیاد کنیم، نور آن بیشتر می شود ولی از جریان 20mA به بعد، تغییر محسوسی در افزایش نور آن مشاهده نمی- شود) و اگر جریان بیشتر از 50mA از LEDبگذرد، LED می سوزد و برای جلوگیری از این حالت، باید LED را با یک مقاومت سری کنیم. مثلاً ولتاژ لازم برای روشن شدن LED قرمز حدود 2.1 ولت می باشد و اگر ما بخواهیم این LED را با ولتاژ 4 ولت روشن کنیم و مصرف جریان LED ،20mAباشد، به مقاومتی به میزان زیر نیاز داریم:

(4-2.1)/20mA=95 ohm

که این مقاومت باید با LED سری شود (چون این مقاومت را نداریم، از مقاومت استاندارد 100 اهم استفاده می کنیم) و در حالت کلّی مقدار این مقامت به صورت زیر بدست می آید:

مقدار مقاومت لازم بر حسب اهم=(جریان مورد نظر برای LED)÷[(ولتاژ لازم برای روشن شدن LED)-(ولتاژ اعمال شده به LED)]

نکته: هر چقدر رنگ LED به سمت ماورای بنفش میل می کند، ولتاژ لازم برای روشن شدن LEDبیشتر می شود (مثلاً LED های ماورای بنفش برای روشن شدن، به حدود 7/3 ولت نیاز دارند).

نکته: انواع اندازه ی LED: LED ها اندازه های مختلفی دارند که این اندازه طول قسمت پلاستیکی LED می باشد که بر حسب میلی متر است.متداول ترین این اندازه ها 1mm، 2mm، 4mm و 8mm می باشند.برای تشخیص پایه ی کاتد و آند در LED به ادامه ی این بخش مراجعه کنید. در شکل های بالا LED پنج میلیمتری را مشاهده می کنید.


سؤال: دیود سیلیکونی و دیود ژرماتیوم چیست؟

دیود سیلیکونی از سیلیسیوم (Si) ساخته می شود و دیود ژرمانیوم نیز از ژرمانیوم ساخته می شود. این نوع دیودها انواع گوناگونی دارند مانند دیود شاتکی، دیود زنر و... . حدود 25 درصد مواد سازنده ی زمین را سیلیکون تشکیل می دهد؛ امّا استخراج آن به صورت خالص بسیار دشوار است. سیلیکون در دمای بالا حدود 1400 درجه سانتی گراد و هنگام ذوب شدن در کوره، نسبت به مواد دیگر واکنش بسیار نشان می دهدو بیشتر مواد موجود در کوره را جذب می کند. کاربرد دیود ژرمانیوم کمتر از دیود سیلیکون است.


سؤال: کاتد و آند در دیود چیست؟

به سری از دیود کاتد می گویند که به قطب منفی وصل می شود و به سری از دیود آند می گویند که به قطب مثبت وصل می شود.

در بیشتر دیودها پایه ی کاتد را علامت گذاری می کنند تا از پایه ی آند تشخیص داده شود (مانند حلقه های رنگی مقاومت ها). در دیود های معمولی پایه کاتد را با یک خط مشکی نشان می دهند که به صورت  است. دیود معمولی ممکن است دیود شاتکی، دیود زنر و یا هر دیود سیلیکونی یا دیود ژرمانیوم باشد (به غیر از دیود قدرت و LED) که آنها را در ذیل تعریف کرده ایم. اگر در دیود، کاتد و آند را به همین تر تیبی که گفته شد به منبع وصل کنیم، به شرط اینکه ولتاژ لازم برای روشن شدن دیود کافی باشد(در دیود سیلیکونی معمولی این ولتاژ 0.7V و در دیود ژرمانیوم 0.3V می باشد)، جریان قابل توجّهی از دیود عبور می کند و در این صورت می گوییم دیود به حالت هدایت رفته است (یا می گوییم دیود در بایاس مستقیم قرار دارد) یعنی از خود جریان عبور می دهد.


سؤال: ولتاژ شکست (ولتاژ بایاس معکوس) در دیود چیست؟

اگر در دیود کاتد و آند را بر عکس به برق وصل کنیم (یعنی سر کاتد را به قطب مثبت وصل کنیم و سر آند را به قطب منفی وصل کنیم) هر چقدر ولتاژ بالا باشد، جریان کمی دیود عبور می کند (که به این جریان، جریان اشباع معکوس می گویند) تا اینکه به ازای یک ولتاژ بالا (حدود 800 ولت برای دیود سیلیکون و 300V برای دیود ژرمانیوم) ناگهان جریان زیادی از دیود عبور می کند که به آن ولتاژ شکست دیود می گویند. یعنی در این ولتاژ دیود دیگر جریان را یکسو نمی کند و کل برق را از خود عبور می دهد. در این حالت ممکن است که دیود بسوزد.

 

نکته: در دیود های معمولی جریان اشباع معکوس در حد µA می باشد و به ازای هر 10˚C مقدار آن 2 برابر می شود. هرچه اندازه ی دیود بزرگتر باشد، جریان اشباع معکوس بیشتر می شود مثلاً در دیود قدرت جریان اشباع معکوس در حد mA می باشد.


نکته: دیود المان (یا همان قطعه) غیر قابل کنترل می باشد؛ یعنی روشن شدن و خاموش شدنش در اختیار ما نیست، یک دیود با ولتاژ مناسب (حدود 0.7V ولت) روشن می شود و زمانی خاموش می شود که جریان عبوری از آن صفر شود.


سؤال: برق متناوب (AC) چیست؟

برق مستقیم (DC) را ادیسون اختراع کرد (ولی در اصل کاشف برق DC ایرانیان بوده اند) ولی برق متناوب را دانشمندی به نام نیکولا تسلا ابداع کرد. برق متناوب، برقی است که در یک لحظه مثبت و در لحظه ای دیگر منفی است (چه از نظر ولتاژ وچه از نظر جریان). کار دیود این است که فقط قسمت منفی (یا مثبت) برق متناوب را از خود عبور می دهد. (مگر در حالتی که دیود دچار شکست شده باشد که در این صورت تمام برق متناوب را از خود عبور میدهد).


نکته: ولتاژ و جریان برق AC را می توان به راحتی و با استفاده از ترانس (که در ادامه تعریف شده است) کم یا زیاد کرد ولی ولتاژ و جریان برق DC را به همین سادگی نمی توان تغییر داد و باید از مدار های خاصی برای این کار استفاده کنیم.


سؤال: دیود محافظ چیست؟ در بعضی از مدارها دو سر + و – باتری، نباید اشتباه وصل شود (قطبیت معکوس نداشته باشد) چون در این صورت ممکن است که مدار آسیب ببیند دیود محافظ جلوی این اتفاق را می گیرد.

ظرفیت خازنی دیود: در اکثر دیودها کمی ولتاژ در دیود ذخیره می شود (مانند خازن) که به این ولتاژ ظرفیت خازنی دیود می گویند.


سؤال: دیود زنر چیست؟

دیود زنر دیودی است که ولتاژ معکوس را دائماً ارائه می کند. مثلاً دیود زنر 3.6V را در نظر می گیریم این دیود اگر به برق 12V وصل شود ولتاژ خروجی آن فقط 3.6V خواهد بود. دیود زنر را در نقشه های شماتیک با  نمایش می دهند و پایه ی آند و کاتد آن را نیز مشاهده می کنید. دیود زنر به صورت معکوس در مدار قرار می گیرد یعنی باید کاتد آن را به قطب مثبت و آند آن را به قطب منفی وصل کرد و در غیر این صورت، این دیود مانند دیود معمولی عمل می کند.


سؤال: دیود شاتکی چیست؟

وقتی دیود در حالت هدایت به سر می برد برای رفتن به حالت عدم هدایت مدت زمانی لازم دارد که به خاطر ظرفیت خازنی دیود است. در دیود شاتکی که اتصال بین یک نیمه رسانا و یک فلز صورت می گیرد، این ظرفیت خازنی تا حدود زیادی کم شده است. کاربرد این دیود در آشکار سازها و سوئیچ های سریع است. سرعت قطع و وصل این دیود به مراتب بیشتر از دیود معمولی می باشد چون این دیود از اتصال بین یک نیمه هادی و یک فلز ساخته می شود و به دلیل اینکه بارهای الکتریکی در فلز راحت تر از نیمه هادی جابه جا می شوند، در نتیجه سرعت قطع و وصل این دیود بیشتر است. در این دیود ولتاژ کمتری روی آند-کاتد آن افت می کند (حدود 0.2V). ولتاژ شکست دیود شاتکی کمتر از دیود سیلیکونی می باشد بنابراین از آن در مدارهایی با ولتاژ کم و جریان زیاد استفاده می کنیم. دیود شاتکی را در نقشه های شماتیک با  نمایش می دهند که پایه ی کاتد و آند آن را نیز مشاهده می کنید.


سؤال: تانل دیود چیست؟

تفاوت این دیود با دیود های عادی، در چگالی بالای ناخالصی در نیم رساناها است. سرعت قطع و وصل این دیود بسیار سریع است. این دیود در ولتاژهای خاصی دارای مقاومت منفی (به مقاومتی منفی می گویند که به مدار توان می دهد) است. تانل دیود را در نقشه های شماتیک با   نمایش می دهند که پایه ی کاتد و آند آن نیز در شکل مشخص است.


دیود های قدرت: این دیودها مانند دیودهای معمولی است با این تفاوت که این دیود ها می توانند گذر جریانی از 6 آمپر تا 250 آمپر را تحمّل کنند و اندازه این دیودها نسبت به دیود معمولی بسیار بسیار بزرگتر است. در این دیود ها جریان اشباع معکوس در حد mA است و ولتاژ شکست دیود قدرت از دیود معمولی بیشتر می باشد (حدود 1500V). در حالت بایاس مستقیم دیود قدرت حدود 2V افت ولتاژ بر روی آند-کاتدش ایجاد می شود.


دیود واراکتور: به دیودی که ظرفیت خازنی آن مورد استفاده قرار گیرد، دیود واراکتور می گویند. در این دیود با تغییر ولتاژ معکوس، ظرفیت خازنی اش تغییر می کند بنابراین به عنوان خازن متغیر با ولتاژ عمل می کند و کاربرد آن در تنظیم خودکار گیرنده های رادیویی است و محدوده ظرفیت این دیودها حدود 2500 پیکو فاراد است. دیود واراکتور را با   یا  نمایش می دهند که پایه ی کاتد و آند آن را در شکل مشاهده می کنید.


فتو دیود (Photo Diode): به دیودی می گویند که جریان اشباع معکوس با شدت نور تابیده شده به سطح آن تقریباً متناسب است. بنابراین از آن به عنوان آشکار ساز نوری استفاده می شود. فتو دیود به صورت معکوس در مدار قرار می گیرد. به فتو دیود، دیود نوری نیز می گویند (آن را با دیود نورانی LED اشتباه نگیرید چون به LED دیود نورانی می گویند و به فتو دیود، دیود نوری می گویند).

فتو دیود را در نقشه های شماتیک با  نمایش می دهند که پایه ی کاتد و آند آن را در شکل مشاهده می کنید.


نکته: در نقشه های شماتیک کلیّه ی دیودها را با نام D و فتودیود را با نام PD مشخص می کنند.

نکته: دیود ها انواع دیگری نیز دارند مانند دیود وارون، دیود گان، دیود پین و دیود لیزری.

نکته: هدف از سری کردن دیودها، افزایش ولتاژ شکست دیود و نیز هدف از موازی کردن دیودها، افزایش جریان عبوری از آنهاست.


   


آرشیو


پیوندها


پیوندهای روزانه


درباره وبلاگ

آموزش و اطلاع رسانی در زمینه الکترونیک، کامپیوتر، روباتیک

آخرین پستها


نویسندگان


آمار وبلاگ

کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :