قطعه ای است که از مجموعه زیادی از مقاومتها ،خازنها و دیود ها و ترانزیستور ها تشکیل شده است . این قطعه الکترونیکی کاربرد بسیار وسیعی دارد و نمی توان در چند جمله آن را شرح داد. IC یکی از مهم ترین و پر کاربرد ترین قطعات مدار می باشد. در شکل زیر چند آی سی مشاهده می کنید:

 

روش ساخت ترانزیستورهای مسطح (igfet ها) برای ساخت مدار مجتمع بسیار مناسب است. بیشتر مدارهای مجتمع در پوشش های مستطیل شکلی قرار دارند که پایه های آنها در امتداد دو طرف آن با فاصله ی 2.54 میلی متر قرار می گیرند (بسته دو ردیفه)(شکل زیر را ببینید)، این فاصله گذاری با فواصل خطوط مسی روی مدارهای چاپی که مدارهای مجتمع به آن لحیم می شوند مطابقت دارد.

کوشش برای ساخت مدارهای مجتمع از سال 1950 آغاز شد، امّا تا سال 1960 که فرآیند مسطح معرفی شد، این کوشش ها به نتیجه ی عملی نرسید. اوّلین مدارهای مجتمع مدارهای منطقی (RTL,TTL,ECLو...) بودند که از تعداد زیادی ترانزیستور دو قطبی و مقاومت تشکیل می شدند. تعداد اجزای هر تراشه کمتر از 100 بود، این تعداد به نام مجتمع سازی در مقیاس کوچک (SSI=Small-Scale integration) نامیده شدند. ترانزیستورهای MOS که در سال 1966 ساخته شدند، در فرآیند ساخت به انتشار کمتری نیاز داشتند و روی تراشه سطح کمتری را اشغال می کردند، امّا سرعت عملکرد آنها کندتر از ترانزیستورهای دو قطبی بود. با استفاده از تکنیک MOS امکان افزایش تعداد اجزا تا چند صد عدد در هر تراشه به وجود آمد که مجتمع سازی در مقیاس متوسط (MSI=Medium-Scale Integration) نامیده شد. صنایع کامپیوتر هنوز به تعداد اجزای بیشتری در واحد سطح نیاز داشتند و در سال 1969 مدار مجتمعی شامل بیش از 10000 ترانزیستور MOSساخته شد که این پیشرفت مجتمع سازی در مقیاس بزرگ (LSI=Large-Scale Integration) نامیده شد. تا سال 1975 تعداد اجزا در واحد سطح به 100000 عنصر در هر تراشه رسید. از سال 1980 امکان کوچک سازی بیشتری فراهم شد و چگالی اجزاء به نیم میلیون جزء در هر تراشه رسید که مجتمع سازی در مقیاس بسیار بزرگ(VLSI=Very-Large-Scale Integration) نامیده شد. امروزه مدارهای مجتمع مثلاً در CPU یک کامپیوتر به حدود 6 میلیارد و 800 میلیون ترانزیستور می رسد و هر روزه فشرده سازی پیشرفت بیشتری می کند. مدارهای مجتمعی که فشرده سازی آنها در مقیاس SSI است قیمت پایینی دارند (در حدود 500 تومان) ولی هرچه فشرده سازی بیشتر شود، قیمت آن مدار مجتمع بیشتر می شود.

در این قسمت به معرفی اکثر وسایل الکترونیکی می پردازیم.

این وسایل عبارتند از:

1) بلندگو ها (Speakers)

2) لامپ ها

3) باتری ها (مثل باتری های خورشیدی)

4) مولتی متر (فرکانس متر و خازن سنج)

5) میکروفن ها

6) سلف و ترانس (ترانسفورمر و ترانسفورماتور)

7) منبع تغذیه

8) موتورهای الکتریکی

9) رله (Rellay)

10) اسیلسکوپ

11) کریستال

12) وسایل متفرقه (مانند: خنک کننده ها، پُل دیود، بیزر، هد ضبط، فیوز و...)

 

نکته: اتصال کوتاه یعنی وصل کردن دو شیء الکتریکی به هم. (مثلاً وصل کردن دو سر یک مقاومت ویا خازن به هم) و مدار باز یعنی جدا کردن دو شیء الکتریکی از هم. (مثلاً قطع کردن یک سیم به طوری که سیم دو قسمت شود)